Netcongestie – Hoe gaan we daar mee om?

Afgelopen maandag waren wij van Staal Duurzame Energie (SDE) op bezoek bij Avitec in Nieuw Buinen. Een prachtig innovatief bedrijf dat sterk inzet op verduurzaming van haar bedrijfsvoering. Directeur Arjan Ensink gaf na een presentatie over zijn bedrijf een rondleiding door het grootste zonnepark van Nederland. Lopend op de dijk tussen de paneelvelden waren op de achtergrond de windmolens van Windmolenpark De Drentse Monden goed in beeld.

Onbalans – Groot verschil in vraag en aanbod van energie

Het zonnetje scheen en het waaide dus er werd een grote hoeveelheid groene stroom geproduceerd. Midden op de dag, op een locatie waar de vraag naar elektriciteit ruim overstegen werd door het aanbod. Bij Avitec zijn ze druk doende om dat teveel aan stroom om te zetten in groene waterstof. De mismatch tussen moment en locatie van energie opwekken en verbruiken heeft echter steeds meer impact op de energiemarkt.  Steeds vaker en eerder en later in het jaar zorgt het verschil tussen vraag en aanbod voor negatieve energieprijzen. Daarnaast worden de kosten om deze onbalans in het net op te vangen hoger.

Energiemanagement: Lokaal, regionaal en landelijk

Wij zijn met elkaar verslaafd aan energie. En we zijn gewend om energie beschikbaar te hebben als we het nodig hebben. En dat is nou juist het probleem. Het lijkt vrij eenvoudig om te stellen dat je dan maar energie moet gebruiken als het beschikbaar is en op de locatie waar het beschikbaar is. In de praktijk blijkt dat nog best lastig.

Ik was bijvoorbeeld op werkbezoek bij een bedrijf in de voedingsindustrie waar de meeste energie verbruikt werd door de koelmachine (koel- en vriescellen) en door een ijsmachine. De logische gedachte om de koelmachine wat verder te laten inkoelen op het moment dat er een overschot aan stroom is en de ijsmachine ook op dat moment te laten draaien is natuurlijk snel geboren. Praktisch gezien zijn er echter nogal wat hobbels die dan genomen moeten worden. De koelmachine “praat” niet uit zichzelf met de omvormers van de PV-installatie en heeft ook geen idee of er op dat moment elders in het bedrijf wel of geen stroomverbruik is.  De ijsmachine reageert van oudsher op een leeg- en volsensor in de ijsbunker en heeft ook geen idee wat er in de wereld om zich heen gebeurt.

Het is op bedrijfsniveau dus al een behoorlijke uitdaging om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Regionaal en landelijk is de uitdaging natuurlijk nog groter. Om die reden zijn ze in Nieuw-Buinen bezig met de ontwikkeling van een waterstoffabriek. Lokaal geproduceerde energie kan op die manier opgeslagen en getransporteerd worden. Een interessante ontwikkeling maar tot nog toe voorbehouden aan grootschalige toepassingen.

Netcongestie, geen grootverbruik aansluitingen beschikbaar

Naast de problematiek van het moment van opwekken en het moment van gebruik van energie is ook de beschikbaarheid van voldoende energie op veel plaatsen een probleem. Het elektriciteitsnet is ernstig overbelast. En dit geldt niet alleen voor levering van duurzame stroom aan het net. Op steeds meer plaatsen is het voor ondernemers überhaupt niet mogelijk om een (voldoende zware) aansluiting te krijgen.

Zo werden wij benaderd door een teler uit het zuiden des lands. Hij wil zijn koelcapaciteit uitbreiden en heeft daarvoor een grootverbruik aansluiting nodig om het benodigde koelvermogen te kunnen installeren. Uit navraag bij de netbeheerder (Enexis in dit geval) bleek dit niet mogelijk. Wel is er ruimte op het kleinverbruik elektriciteitsnet (t/m 3 x 80A). Dit zijn ontwikkelingen die ondernemers potentieel op slot zetten. En dat is niet alleen schadelijk voor de ondernemer in kwestie maar dat is slecht voor de hele economie.

Energietransitie – Upgrade van de infrastructuur

De energietransitie maakt dat we met elkaar steeds meer elektrisch gaan doen. Rond de 50% van de energiemix kwam in het recente verleden voor rekening van aardgas. De Nederlandse infrastructuur is daar ook op uitgelegd. Naarmate het gebruik van gas wordt afgebouwd en, simplistisch gesteld, wordt vervangen door elektrisch én doordat er meer elektriciteit nodig is voor het laden van voertuigen, elektrificatie van industrie, etc. is het logisch dat er een forse “upgrade” van de infrastructuur voor elektriciteit nodig is. Dit is echter een enorme operatie die erg veel expertise, tijd en geld gaat vergen. De genoemde ondernemer in het zuiden des lands kon op een wachtlijst worden gezet met een verwachte doorlooptijd van 5 tot 10 jaar….

Onbalans en terugleverkosten

Al deze factoren maken dat de stabiliteit op de energiemarkt ver te zoeken is. Dit maakt dat prijsfluctuaties aanzienlijk zijn en dat kosten voor onbalans oplopen. Ook de netbeheerders zitten met de handen in het haar en zien zich genoodzaakt deze oplopende kosten door te berekenen aan hun afnemers. Het geld moet immers ergens vandaan komen.

De inzet van slimme batterijsystemen kan echter op een heleboel van deze vragen antwoord geven. Voor de goede orde; de verschillen in opwek van stroom over de seizoenen zijn met batterijsystemen niet te ondervangen. De voorstelling van zaken dat men zonnepanelen op het dak moet omdat die stroom nodig is voor de warmtepomp zou in mijn ogen veel genuanceerder gebracht moeten worden. De salderingsregeling wordt een keer afgeschaft en dan komen een heleboel mensen met aanzienlijke energiekosten te zitten.

Energieopslag als oplossing

De verschillen over de dag tussen moment van opwekken en moment van gebruik kunnen echter prima opgevangen worden. Het blijft dan wel een kwestie van goed kijken wat wanneer nodig is en wat wanneer beschikbaar is. Door objectief en pragmatisch naar energie vraagstukken te kijken kom je vaak een heel eind maar uiteindelijk geldt ook hier “meten is weten”. Pas als je een goed beeld hebt van wat er werkelijk gebeurt kun je een serieuze oplossing bieden. Oftewel eerst in kaart brengen, dan kijken waar eventuele besparingen te halen zijn en dan pas naar oplossingen als energieopslag e.d. kijken.

Een energieopslagsysteem kan vervolgens echter, als gezegd, een hoop toegevoegde waarde leveren. Staal Duurzame Energie wil ondernemers zoveel mogelijk grip op energie geven. Grip op energie betekent immers ook grip op groei, op kosten, op de plaats van je onderneming in een wereld waar duurzaamheid in al haar aspecten niet alleen een loze kreet is maar een reële factor voor het bestaansrecht van de onderneming en haar klanten.

Maximaal inzetten op Energieopwekking, Energieopslag en Energiemanagement

Het juist inzetten van eigen energieopwekking, energieopslag en energiemanagement heeft de volgende voordelen:

1. Eigen gebruik, eigen energie

De meest logisch toepassing van een batterij is het opslaan van zelf opgewekte energie op te gebruiken op een tijdstip dat de zon even wat minder of niet schijnt en/of het niet waait. Door de salderingsregeling is het feitelijke verdienmodel onder deze toepassing weggevallen echter kunnen terugleverkosten en beperkingen dit alsnog rendabel maken. Daarnaast zal de salderingsregeling echt een keer ophouden te bestaan. Voor situaties waar saldering niet mogelijk is (geen mogelijkheid tot terugleveren) of grootverbruik is energieopslag eigenlijk een zeer voor de hand liggende toepassing.

2. Aanvulling op eigen verbruik tegen lage kosten

Met het juiste energiemanagementsysteem kan men de batterij energie laten inkopen op het moment dat dat economisch gunstig is. Niemand kan natuurlijk exact voorspellen hoe energieprijzen zich gaan ontwikkelen. Het is echter wel plausibel om te stellen dat er over de dag en door de seizoenen (grote) verschillen zullen blijven optreden.

3. Handel op Epex/Onbalans markt

Met het juiste Energie Management Systeem (EMS) kan men een business case rond een batterij bouwen puur op handel op de Epex- en/of onbalansmarkt. Oftewel slim inkopen en verkopen van energie of vermogen ter beschikking stellen aan de netbeheerder. Dit kan zelfs zeer lucratief zijn zoals het nu lijkt. Men moet zich alleen realiseren dat de kristallen bol bij iedereen zeer gebrekkig functioneert.

4. Tekort aan vermogen opvangen met een opslagbatterij

Staal Duurzame Energie (SDE) kan de genoemde ondernemer in het Zuiden des lands helpen door met een batterij en de juiste omvormer extra vermogen te creëren waardoor hij, ook met een kleinere aansluiting, wel kan uitbreiden. De opslagcapaciteit die Staal Duurzame Energie (SDE) kan bieden lopen in de megawatturen gecombineerd met honderden kilowatt aan vermogen. Ook hier is het natuurlijk een kwestie van eerst goed analyseren wat de klant echt nodig heeft. Persoonlijk vind ik dit echter de mooiste toepassing van een batterij. Liefst in combinatie met eigen opwekking. De ondernemer wordt hierdoor immers meer zelfvoorzienend. Krijgt dus meer grip op zijn energievoorziening en dus op de toekomst van zijn bedrijf.

Conclusie: Goed inventariseren wat jij als bedrijf nodig hebt

Technisch is er steeds meer mogelijk en beschikbaar. Het is echter wel een kwestie van eerst echt goed inventariseren wat jij als bedrijf daadwerkelijk nodig hebt. De beschikbare techniek is daarbij gereedschap uit een goed gevulde gereedschapskist en nooit het doel op zich.

Wil je meer weten of doorpraten over dit onderwerp?

Je kunt mij bellen op 06-57572185 of een bericht sturen naar roelof@staal-duurzame-energie.nl Direct een afspraak maken voor een online meeting kan ook: https://meetings.hubspot.com/chantalbakker/staal-duurzame-energie-kennismakingsgesprek  Ik kijk er naar uit van jou te horen en maak graag wat tijd voor jou vrij.

Handelen in lijn met het Business Model voor Duurzaamheid betekent vaak op dun ijs lopen. – Een grote investering vooraf voor een niet verzekerd rendement.
Professor Rebecca Henderson

Professor Sustainable Business Strategy, Harvard Business School

Advertentie

Bakker Business Transformation - Partner Staal Duurzame Energie

Duurzaamheid als Strategie

Staal Duurzame Energie is een partner van Bakker Business Strategie. Samen zetten zij stevig in op Duurzaamheid als onderdeel van de winstgevende energie van elke onderneming die voor de bedrijfsvoering van energie afhankelijk is. Wie is dat nu niet? Bakker Business Transformation werkt volgens de principes van Harvard Business School. De meest gerenomeerde universiteit als het gaat om Bedrijfskunde, Strategieontwikkeling en Winstgevende Business Modellen.

Aanmelden Nieuwsbrief over Duurzaamheid

Staal Duurzame Energie kan niet anders dan Duurzaamheid hoog op de agenda zetten. Het moge duidelijk zijn dat het een onderwerp is dat niet langer vrijblijvend is maar Duurzaamheid steeds belangrijker wordt. Maar ook dat het om een  transformatie vraagt in het denken over strategie ontwikkeling. De keuzes waarop deze strategie zijn gebaseerd zijn de laatste jaren flink veranderd. De invloed ervan op de markt ook. Maar ook de methodiek om tot deze verbeterde lange termijn strategie te komen op een manier die winstgevend is en niet enkel een kostenpost. Vandaar dat wij niet alleen een algemene nieuwsbrief hebben over Transformation, Strategie ontwikkeling en de executie ervan maar ook een heel specifieke over Duurzaamheid als aanleiding en onderdeel van een transformatie.